Lees meer uit deze Versch Geperst
Met de T van trans
Çavaria heeft haar missie verruimd zodat transgenders vanaf heden ook officieel onderdak vinden bij onze holebikoepel. Omdat ook binnen Enig Verschil het thema relevant is, blijkt het bijzonder opportuun de materie wat verder uit te diepen.
Holebi met een sterretje
De Holebifederatie heeft ervoor gekozen haar naam te veranderen opdat de vlag opnieuw de lading zou dekken. We willen toch niet door het leven gaan zoals verraderlijke leningreclames die zich moeten nuanceren via het “sterretje onderaan de pagina”? De keuze voor de beeldspraak “Çavaria” lag voor de hand. We hebben er namelijk een groep bijgenomen waarmee we geen affiniteit door ondervinding hebben. Een homo weet van een lesbo hoe ze zich voelt, en kan daaraan relateren door ondervinding. Bij transgenders ligt dit helemaal anders. Ze zijn ook het slachtoffer van discriminatie en kunnen zich ook niet altijd volwaardig ontplooien in hun identiteit. Laat dat laatste eraf en je zou allochtonen ook bij de Holebifederatie kunnen voegen en het meteen de “Diversiteitskoepel” noemen. De “Holebi- en Transgenderkoepel” zou dan weer een verwarrend effect hebben. Het klinkt niet meteen verenigend voor mensen die weten wat beide zijn en het relateert de twee onderwerpen terwijl ze in se weinig met elkaar te maken hebben. Het blijkt een moeilijke evenwichtsoefening te zijn geweest, maar dat het oké is dat ieder verschilt, beamen we zeker, Ça va.
Terminologie
Een andere reden waarom ik besloot hierover te schrijven, is omdat ik door het bos de bomen niet meer zie. We zijn samengevoegd met een groep mensen waaraan we ook dienstverlening moeten geven, maar waar we amper iets van afweten. Ik vraag me af waar de grote informatiecampagne van Çavaria in deze blijft? Onze medewerkers kunnen slechts een luisterend oor bieden, maar mensen die moeten ondersteunen, informeer je best eerst. Hoe onze mensen getraind worden om op een goede manier nieuwe holebi’s te onthalen, kan ik enkel toejuichen. De gigantische hiaat in onze algemene kennis op transgenderniveau is me dan weer een doorn in het professioneel oog.
We hebben dus te maken met een nieuwe term genaamd “gender”. Seksuele geaardheid is namelijk slechts een deel van het grotere plaatje. We vergeten hierbij dat mensen ook niet de gewenste genderexpressie kunnen hebben. Je kunt je dus man voelen, lichamelijk man zijn, maar nog steeds de nood hebben om je als vrouw aan te kleden, denk maar aan travestie. Omdat dit sociaal niet aanvaard wordt, val je uit je “genderrol”. Lichtere vormen zijn evenwel toegestaan als je in de juiste samenleving zit. De “man bag” van Louis Vuitton zou ik bijvoorbeeld niet aanraden in Iran. De zogenaamde “genderkegel” is daar erg nauw omschreven dus je kleurt er snel buiten de lijntjes.
Je kunt op een nog ander niveau verschillen van de rest door een andere genderidentiteit te hebben dan je genderrol je toeschrijft. Je kunt dus vrouwelijk “geschapen” zijn, maar je op de één of andere manier toch geen vrouw voelen. Als je kiest om je niet te laten ombouwen naar het andere geslacht, maar je evenwel toch leeft als zijnde een “man”, dan noemt men je een “transgenderist”. Wanneer je de stap zet om je sekse aan te passen aan je identiteit, spreekt men van “transseksueel”.
Transgender wordt dan weer aanzien als een soort koepelterm voor alle individuen die alternatief zijn in hun genderexpressie. Hiermee wordt dus elke man/vrouw bedoelt die er niet als een man/vrouw uitziet, genderidentiteit (hoe voel ik me) én seksualiteit (tot welk geslacht voel ik me aangetrokken) aan kant gelaten. Transseksuelen, transgenderisten, vrouwelijk uitziende mannen, mannelijk uitziende vrouwen… Transgender is alom tegenwoordig, evenwel meer bij holebi’s als bij hetero’s.
Genderdysforie
Wanneer je op maatschappelijk vlak een botsing krijgt tussen de maatschappelijke norm en je meest intrinsieke zelve op het vlak van gender, je identiteit, spreken we van genderdysforie. De maatschappelijke norm wordt bepaald door je sekse en komt tot uiting in de opgelegde expressie (kledij bvb.)
Genderdysforie klinkt als een aandoening, maar is dat hopelijk binnenkort niet meer. Het geheel van variaties op het vlak van genderexpressie (denk aan de “man bag”) en seksuele beleving (holebi) heeft een maatschappelijk kader gevormd dat doet blijken dat de twee rolpatronen “man” en “vrouw” met de hele reeks verplichte eigenschappen die daarbij horen, nooit relevant zijn geweest. Men zou eindelijk moeten beseffen dat het niet zo simpel ligt en je als maatschappij niet mag rotzooien met mensen hun identiteit. Genderdysforie dient geschrapt te worden als psychiatrische stoornis. We komen er uiteindelijk wel. De weg ligt open naar maatschappelijke aanvaarding, ook voor de transgenderisten. Nu moeten een actief beleid en moedertje tijd hun werk nog doen.
UITBREIDINGEN
Holebi-zijn is in beginsel geen genderidentiteitsstoornis
Het principe van een “mietje” duidt dit het beste. Jongens worden soms in vraag gesteld en een “wijf” genoemd. Een andere geaardheid en/of een andere genderexpressie (denk aan Louis Vuitton!) impliceren daarom nog niet dat die persoon zich een vrouw voelt. Wel is het soms zo dat de persoon in kwestie ten onrechte over zijn genderidentiteit gaat twijfelen. Het publiek maakt het identiteitsprobleem door hun tunneldenken. Gelukkig dat we deze marginaliserende fase in België enigszins voorbij zijn. Er bestaan vrouwelijke mannen, mannelijke vrouwen die dan telkens nog eens hetero of holebi kunnen zijn. Een kleurrijk kader dat veel toestaat. Viva… wij!
Transgender is een gevaarlijk adjectief
Voor de echte expert wil ik nog even verder gaan over “transgender”. Als we verder bouwen op de eerder gegeven definitie is transgender geen adjectief. Zeggen dat iemand “transgender” is, klopt eigenlijk bijna nooit en tegelijk altijd. Je kunt enkel de “mate van transgender-heid” uitdrukken. Het is meer een fenomeen en dus geen persoon en geen adjectief.
Transgenderbeleid
Çavaria staat een bijzonder moeilijke taak te wachten. Ze moet aan het grote publiek uitgelegd krijgen dat een genderdysfoor absoluut los staat van hetero- of holebi-zijn, maar holebi’s wel beter kunnen relateren aan het genderverhaal dan andere mensen omdat ze zelf die sociale man/vrouw-patronen hebben moeten ondergaan op relationeel vlak.
Slimme mensen kun je iets uitleggen, domme mensen kun je laten volgen met de massa. Intelligente personen staan sceptischer tegenover dogmatische stellingen zoals bijvoorbeeld godsdienst, omdat ze inzichten in de psyche hebben, maatschappelijk denken kunnen analyseren, enzovoorts… Het percentage mensen echter waaraan je deze materie, die 20x moeilijker is dan holebiseksualiteit, uitgelegd krijgt, is bijzonder laag. We moeten genuanceerd én simplistisch te werk gaan tegelijkertijd. Mensen moeten het kunnen snappen en willen snappen. En zoals steeds weer, diversiteit loont, ça-va-ria.
Meer informatie:
Informatievideo over gender
PDF Nota steunpunt gelijke kansen